شغل حساس اما بي ضابطه
مهدي فضائلي
۱۸ مرداد ۱۳۸۹ ساعت ۱۹:۰۲
تصور دنيايي كه امروز در آن زندگي ميكنيم بدون وجود رسانهها بسيار دشوار است و با قاطعيت ميتوان گفت اگر رسانهها نبودند، دنياي امروز حتماً شكل ديگري داشت.
آنچه در رسانهها به مخاطبان عرضه ميشود به استثناي برخي بخشهاي سرگرمي، همگي به طور مستقيم يا غيرمستقيم با كار يك مجموعه ارتباط دارد و آن هم خبرنگاران هستند.
به عبارت ديگر بخش زيادي از دنيايي كه ما امروز ميبينيم، دنيايي است كه خبرنگاران به ما نشان ميدهند و از همين جا اهميت و نقش اين صنف بيشتر آشكار ميشود. با توجه به اين نقش و به مناسبت 17 مرداد روز خبرنگار ، نكات زير قابل توجه به نظر ميرسد:
1) خبرنگاري از مشاغلي نيست كه فردي بخواهد از روي تفنّن و باري به هر جهت به آن بپردازد. خبرنگار به دليل گزارشي كه از وقايع ارائه ميكند و تأثيري كه گزارش او بر مخاطب ميگذارد بايد درست، دقيق و جامع ببيند.
اگر خبرنگاري جزو مشاغل سخت و زيانآور به شمار ميرود و از اين رو لازم است حقوقي براي آن تعريف شود تا خبرنگار با احساس امنيت به انجام وظيفه بپردازد از سوي ديگر مسووليتهاي مترتب بر اين شغل نيز بايد تبيين شود و خبرنگاران به آنها پايبند باشند.
امروز در كشورمان با وجود بيش از 3000 نشريه و دهها خبرگزاري و سايت خبري و دهها شبكه راديويي و تلويزيوني و اشتغال بيش از 8000 نفر به حرفه خبرنگاري فقط در مطبوعات، خبرگزاريها و سايتها هنوز آنگونه كه شايسته است نه حقوق خبرنگاران بدرستي تعريف شده است و نه مسووليتهاي آنان.
در حاليكه مثلاً شاغلان در اغذيهفروشيها بايد داراي مجوز بهداشت بوده و سلامت بهداشتي آنان تأييد شده باشد، اما در حال حاضر خبرنگاري بهرغم اهميت آن جزو مشاغلي است كه ضوابط اشتغال در آن چندان تعريف نشده است و هر روز شاهديم عدهاي جديد وارد اين شغل ميشوند.
البته بايد مراقبت كرد كه در ايجاد اين ضوابط، سليقهها حاكم نشود. تدوين آييننامه خبرنگاري حرفهاي كه چند سال قبل، پيشنويس آن تهيه شده است، در صورت تكميل و نهايي شدن ميتواند راهكار مناسبي براي سامان بخشيدن به اين نابساماني باشد.
2) قانون مطبوعات در حال حاضر تنها قانون موضوعهاي است كه در حوزه فعاليت رسانهاي وجود دارد و اين در حالي است كه نه فقط اين قانون براي فعاليتهاي مطبوعاتي هم با كاستيهايي روبهروست، بلكه تنوع وسايل ارتباط جمعي و گسترش آن به اينترنت و ديجيتال، ضرورت تدوين قانوني جديد را بديهي نموده است؛ موضوعي كه در برنامه چهارم توسعه با عنوان نظام جامع رسانه پيشبيني شد و اگر چه قدمهاي ارزشمندي براي تهيه آن برداشته شده، اما هنوز راه درازي براي نهايي شدن آن و رسيدن به مرحله اجرا باقي مانده است.
انتظار اين است كه دولت و مجلس در اين باره همت و تلاش مضاعفي نشان دهند تا قانون نظام جامع رسانه هر چه سريعتر جنبه عملياتي پيدا كند.
3) همانگونه كه اشاره شد، دنياي امروز دنيايي است كه رسانهها ساختهاند. در اين تصوير خبرنگاران نقش ويژهاي دارند، اما نبايد غافل بود كه در پس رسانهها بخصوص رسانههاي حرفهاي، اتاقهاي فكر وجود دارد و آنچه در اين اتاقها طراحي ميشود، از سوي خبرنگاران ساخته و پرداخته شده، ارائه ميگردد.
بنابراين آنچه از سوي رسانههاي بيگانه در جهان منتشر ميشود، تصويري است از ديد آنها و متناسب با خواست آنها. لذا مردم و خبرنگاران كه در معرض اين پيامها قرار دارند، بايد به اين واقعيت توجه داشته باشند و خبرنگاراني كه بويژه در بخش اخبار خارجي فعاليت ميكنند مراقب باشند آنچه از سوي رسانههاي ديگر توليد ميشود، الزاماً نميتواند به همان شكل ترجمه و در داخل كشور توزيع شود.
در طول سالهاي فعاليت خبري خود، به دفعات با اظهار تعجب سفراي كشورهاي ديگر از حجم و كيفيت اخبار خارجي كه در ايران ترجمه و منتشر ميشود روبهرو شدهام؛ موضوعي كه كمتر توجه ما را به خود جلب كرده است.
- مهدي فضائلي
