ناگفته هایی از مذاکرات ژنو
| 
|
در حالی که پیش از مذاکرات به دلیل فشارهای برخی هيأتهای مذاکره کننده، قرار نبود جلیلی هیچ مصاحبه مشترک مطبوعاتی داشته باشد، دقایقی بعد از اتمام مذاکرات، ناگهان اتفاق جالبی افتاد.
به گزارش "خدمت؛ چهارشنبه هشتم مهر ساعت 7 صبح، تیم مذاکره کننده ایران پس از پانزده ماه، دوباره راهی ژنو شد.
هر چند در عرف سیاسی، ترکیب این تیم چند نفره، نسبتاً جوان به نظر ميرسد اما رفتار جلیلی و همراهانش هنگام عزیمت به ژنو، ساده و توأم با اعتماد بود. پنجشنبه نهم مهر هيأتهای مذاکرهکننده به تدریج به محل مذاکرات در اقامتگاه تابستانی کانتون ژنو ميرسند.
طبقه اول ویلای سوژی به مذاکرات و طبقه دوم به استراحت هيأتها اختصاص یافته است. دقایقی بعد از ساعت ده به وقت ژنو گفتوگوها آغاز ميشود. هر چند این گفتوگوها بین ایران و شش کشور انجام ميشود ولی به جای هفت هيأت، هشت هيأت در مذاکره حضور دارند، سولانا این دیپلمات کهنه کار که زمام سیاست خارجی اتحادیه اروپا را هم در دست دارد به همراه هيأتی هشتمین هيأت حاضر در جلسه و اولین کسی است که سخن ميگوید و البته از وقفه 15 ماهه در گفتوگوها انتقاد ميکند. سپس ویلیام برنز نماینده امریکا که حضورش در گفتوگوها در برخی رسانهها به مسئله اصلی نشست تبدیل شده است، چند دقیقه درباره لزوم گفتوگو و شفافیت صحبت ميکند.
بعد نوبت به مرد اول دیپلماسی هسته ای ایران ميرسد که نشست را در مسیر اصلی ادامه دهد؛ جلیلی ابتدا پاسخ سولانا را ميدهد و با اشاره به آمادگی همیشگی ایران برای مذاکره، غربیها را مقصر توقف گفتوگوهای پیشین معرفی ميکند و در باره بسته پیشنهادی ایران توضیح ميدهد ولی بدون اشاره به موضوع هستهای ایران صحبت را تمام ميکند. به این ترتیب بعد از حدود یک ساعت از آغاز نشست، بسته پیشنهادی عملاً به دستور کار نشست تبدیل شده است.
یکی از هيأتها از جلیلی سؤال ميکند که چرا هیچ اشارهای به موضوع هستهای ایران نميکند. جلیلی با اشاره به اینکه دستور کار نشست صرفاً بسته پیشنهادی ایران است به تشریح مطالبات جمهوری اسلامي ایران در موضوع هستهای ميپردازد. جلیلی با اشاره به تهدیدات نظاميرژیم صهیونیستی علیه تأسيسات هستهای ایران خطاب به شش کشور حاضر در اجلاس یادآوری ميکند هر تهدید امنیتی یک تمهید دفاعی به دنبال خواهد داشت، این سیاست گذشته و خط آینده ماست و جمهوری اسلامي ایران با افتخار تأسيسات جدید هستهای را گاميمهم در این مسیر و مقررات آژانس ميداند و از آن دفاع ميکند. دور اول مذاکرات ساعت 12:35 به وقت ژنو به پایان ميرسد. با توافق هيأتهای هفت کشور قرار ميشود دور بعدی ساعت 15 آغاز شود.
* سه تقاضاي هيأت امريكايي براي گفتوگو با جليلي
هيأتهای هفت کشور برای استراحت به طبقه بالای ویلای سوژی ميروند اما برخی تحلیلگران معتقدند مهم ترین بخش گفتوگوها - البته غیر رسمي- در همین فاصله انجام ميشود. و در همین زمان است که هيأت امریکایی دو بار تقاضای گفتوگو با جلیلی را مطرح ميکند که البته بیپاسخ باقی ميماند تا اینکه بار سوم تقاضایی از طریق یکی از حاضران در اجلاس به دست دکتر جلیلی ميرسد و جلیلی باز هم پاسخی نميدهد.
ویلیام برنز شخصاً به سمت هيأت ایران ميآید و تقاضا ميکند چند نکته درباره موضوع گفتوگو بیان کند، همین اجازه گفتوگو برای امریکاییها اهمیت ویژه پیدا ميکند. به نظر ميرسد هيأتهای دیگر به خصوص انگلیس و فرانسه از این اتفاق جا خوردهاند.
روسها و چینیها هم با دقت ماجرا را دنبال ميکنند. بلافاصله پس از دیدار جلیلی و برنز هيأتهای روسیه و چین درخواست ملاقات با جلیلی را مطرح ميکنند. ساعت حدود 4 بعد از ظهر است اما به علت ترافیک مذاکرات هيأتها با تیم ایران، دور بعدی مذاکرات رسمي هنوز آغاز نشده است.
با وجود گذشت وقت رسمياستراحت، انگلیس، فرانسه و آلمان خواهان مذاکره جداگانه با جلیلی هستند؛ با این گفتوگوها نیز موافقت ميشود. در تمام این دیدارها محور اصلی بحث بسته پیشنهادی ایران و چگونگی ادامه گفتوگوهاست، اگر چه به سؤال آنها درباره تأسيسات فردو و سوخت راکتور تهران نیز پاسخ داده ميشود. به دنبال این گفتوگوهای جداگانه، شش کشور حاضر در اجلاس با یکدیگر مشغول رایزنی درباره چگونگی ادامه گفتوگو ميشوند. پس از نیم ساعت برای ادامه گفتوگوها اعلام آمادگی ميکنند. یک ربع بعد در حالی که جلیلی مشغول قدم زدن است تمام هيأتها منتظر اعلام آمادگی جلیلی برای ادامه مذاکرات هستند؛ سولانا به شوخی ميگوید ظاهراً شما با قدم زدن در حال تمرکز و فکر هستید ولی تمرکز ما را به هم زدید.
* هوشياري جليلي در قبال ترفند امريكايي
سرانجام هيأتهای هفت کشور و سولانا حدود 5 بعد از ظهر بار دیگر به طبقه پائین ویلای سوژی ميروند تا دور بعدی گفتوگوها آغاز شود. با توجه به مذاکرات فشرده ای که در مدت استراحت صورت گرفت دور دوم مذاکرات چندان طولانی نیست.
در حالی که پیش از مذاکرات به دلیل فشارهای برخی هيأتهای مذاکره کننده، قرار نبود جلیلی هیچ مصاحبه مشترک مطبوعاتی داشته باشد، دقایقی بعد از اتمام مذاکرات، ناگهان اتفاق جالبی افتاد.
در آخرین دقایق دور دوم مذاکرات به هيأت رسانهای ایرانی اطلاع داده شد برنامه مصاحبه مشترک مطبوعاتی سولانا و جلیلی ترتیب داده شده است. هيأت ایرانی به سرعت خود را به محل مصاحبه رساند؛ این برنامه آن قدر غیرمترقبه بود که حتی پلیس امنیتی سوئیس غافلگیر شد و آماده نبود. بعد از مصاحبه مشترک، سولانا بلافاصله به هتل اینترکنتینانتال ژنو ميرود تا به سؤالات فراوان خبرنگاران پاسخ دهد ولی بر خلاف انتظار خبرنگاران غربی در حرفهای سولانا هیچ نشانهای از تحریم و تعلیق نیست.
نگاه مثبت تیم ایران به نتایج مذاکرات برخی خبرنگاران غربی را غافلگیر کرده است. جلیلی در پاسخ به سؤالات خبرنگاران از دیدار با همه هيأتهای حاضر در مذاکرات هم سخن ميگوید و تلویحاً برخی خبرها درباره دیدار با هيأت امریکایی را تأييد ميکند. مصاحبه جلیلی هم حاشیه جالبی داشت؛ وقتی یک خبرنگار اسرائیلی خواست از او سؤال کند جلیلی گوشی ترجمه را برمیدارد تا نشان دهد حتی حاضر نیست سؤال او را بشنود و بعد هم خواستار طرح سؤال بعدی ميشود.
این رفتار جلیلی خبرنگار اسرائیلی را عصبانی ميکند؛ او با سر و صدا قصد به هم زدن مصاحبه را دارد ولی موفق نميشود و بالاخره خودش به تنهایی محل مصاحبه را ترک ميکند. ساعتی بعد اوباما با قرائت بیانیهای در سی ان ان از نشست ژنو استقبال ميکند، اما با پیش کشیدن ماجرای بازدید دو هفته بعد بازرسان از تأسيسات فردو نشان ميدهد که اطلاعات کافی از نتایج نشست ژنو ندارد یا اینکه به او اطلاعات غلط دادهاند. ادعای اوباما بلافاصله با واکنش جلیلی روبهرو ميشود. بعدها فاش ميشود که جلیلی با هوشیاری درخواست سیانان را برای گفتوگو به بعد از سخنان اوباما موکول کرده بود تا راه را بر هر گونه ادعای امریکاییها ببندد.
