از تمام ظرفیتها برای اثبات آئین ایرانی "نوروز" استفاده کنیم
| 
|
اگر بناست در مقابل یکسانسازی فرهنگی،پایداری فرهنگی داشته باشیم باید با ظرفیتهای پنهان عناصر فرهنگی آشنا باشیم. از تمام ظرفیتها برای ثبت « نوروز» با نام وآئین ایرانی در اذهان جهانی استفاده کنیم.شبکه ایران: "آرام مثل بهار گام برمیدارد، با وقار، آرامش و طمانینه و لبخندی که بر چهره دارد،نوید آمدن بهار را میدهد.ننهسرما ایستادگی میکند که زمستان بماند و هیاهویی به پا میکند که اثرش همان سوز سردی است که آخر فصل زمستان مردم احساس میکنند.
اما عمو نوروز میآید تا با صدای قدمهایش برفها ذوب شده و درختها جوانه زنند و در حقیقت به نوعی توجه مردم به آفرینش و قدرت خداوند در بخشیدن تولد دوباره و زندگی را به مردم معرفی میکند."
این تصویر ذهنی دوران کودکی نویسنده کودک و نوجوان و برنده کتاب سال جمهوری اسلامی در سال 86 از یکی از عناصر نوروز با نام « عمو نوروز»است.
او معتقد است شخصیت «عمو نوروز» و حتی ننه سرما از عناصر فرهنگی است که غالبا با توده مردم جهان به سادگی ارتباط برقرار کرده و قابلیت فرامرزی و جایگزینی شخصیتهای ساخته فرهنگ غرب را دارد.
محمد میرکیانی نویسنده «قصههای عمو نوروز»در خصوص به رسمیت شناختن «روز بینالمللی نوروز» از سوی سازمان ملل گفت: عناصر خرده فرهنگها از عناصر پایداری فرهنگ است. با توجه به ارتباطات گسترده جهان به سمت یکسانسازی فرهنگ گام بر میدارد و یکسانسازی فرهنگی باعث میشود که خرده فرهنگها از بین رفته و تاثیرشان فراموش شود. با از بین رفتن خرده فرهنگها، هویت فرهنگی ملتها فراموش میشود و در نهایت فرهنگی بر دنیا مسلط میشود که بتواند از امکانات بهتر استفاده کرده و فکر خود را به دنیا تحمیل کند.
وی با تاکید بر این نکته که از تمام ظرفیتها برای ثبت « نوروز» با نام و آئین ایرانی در اذهان جهانی تلاش کنیم،افزود: اگر بناست در مقابل یکسانسازی فرهنگی، پایداری فرهنگی داشته باشیم باید با ظرفیتهای پنهان عناصر فرهنگی آشنا باشیم. در ادبیات کهن و باورها و سنتهای عامیانه ظرفیتهای فرهنگی بسیاری داریم که با مردم جهان ارتباط برقرار کرده و توانایی و گذشته خود را به دنیا نشان دهیم.
میر کیانی در خصوص احتمال ادعای برخی کشورها درباره مالکیت نوروز گفت: به طور طبیعی هر کشوری سعی میکند از چنین فرصتهایی برای برای بالا بردن سطح فرهنگ و حتی مطرح ساختن بنیانهای سیاسی خود استفاده کند و ما نباید در این زمینه غفلت کنیم.
به اعتقاد نویسنده«روزی بود روزی نبود» یکی از بهترین راهها برای اثبات برجستگی آیین ایرانی این عید باستانی، پیگیری ردپای آداب و رسومی که با نوروز پیوستگی دارند در ادبیات عامیانه، شعرها، قصهها، مثلها، افسانههای عامیان و تصنیفهایی است که سالها بین مردم رواج داشته است.
یکی از راههای دیگر استفاده از ظرفیت رسانهها برای جایگزینی شخصیتهای مرتبط با نوروز به جلای شخصیتهای فرامرزی است که در این میان رسانهها، نویسندگان، شاعران و فیلمسازان نقش مهمی دارند.
مدیر سابق گروه کودک و نوجوان شبکه دو سیما که جزو نادر مدیرانی است که در حوزه ادبیات کهن و عامیانه کار کرده است، در ادامه به تجربه خود در خصوص معرفی شخصیت «عمو نوروز» به عنوان یکی از نمادهای نوروز اشاره کرده و یادآور شد: درسال 85 با حمایت و تدبیر ریاست سازمان صدا و سیما برای اولینبار عمو نوروز در گروه کودک شبکه اول مطرح شد که وظیفه خود میدانم از حمایتهای و شجاعت آقای ضرغامی تقدیر کنم. بعد از پخش این برنامه خیلی از خانوادهها تماس گرفتند و گفتند که با توجه به علاقهمندی بچهها به بابانوئل نگرانی گرایش به دین مسیحیت هم به وجود آمده بود.
گفتنی است شخصیت این مجموعه 13 قسمتی که بر اساس کتاب«عمو نوروز» میرکیانی ساخته شده بود بر اساس شخصیتی که استاد فرشید مثقالی در کتاب «عمو نوروز» طراحی کرده بود تصویر شد.
میرکیانی در این خصوص گفت: راجع به شخصیتهای افسانهای روایات گوناگونی است. «عمو نوروز» داستان ما لباسی شبیه بزرگان ایران باستانی پبر تن داشت با چهرهای با وقار و دوست داشتنی، موهای بلند خاص آن روزگار و کلاه نمدی.اما در بعضی روایات عامیانه «عمو نوروز» آدم روستایی بسیار سادهای است که کلاه معمولی سرش گذاشته، قبایی به تن دارد و شالی بر کمر،دارای محاسن حنابسته است. برخی روایات خاص وجود دارد و برخی روایات عامیانه تر است مهم این است که ما تصمیم بگیریم یک شخصیتی افسانهای را به عنوان ظرفیت فرهنگی مطرح کنیم.
وی درباره گلایه برنامهسازان نسبت به نبود حقیقت عمونوروز در قالب یک تحقیق قابل استناد گفت: در خصوص آداب و رسوم نوروز استاد انجوی شیرازی تحقیقات مبسوطی داشتهاند اما اینگونه منابع پژوهشی به درد برنامه ساز نمیخورد، یک گروه نویسنده باید این منابع را جمع آوری کرده و با قابلیت تبدیل شدن به برنامه تصویری و تلویزیونی در اختیار برنامه سازان قرار دهند.
به اعتقاد وی، یکی از ظرفیتهای فرهنگی جدی محبوب کودکان، داریوش فرضیایی است که به خاطر انعطافپذیری کاراکتر«عمو پورنگ»، قابلیت معرفی جهانی«عمو نوروز» را دارد.
گردآوری منابع بدیع مثلها،داستانها و اشعار فولکولوریک روستاهای دوردست که از نظر فرهنگی دست نخورده هستند،برگزاری همایش و جشن نوروز با حضور نخبگان و اندیشمندانی که در حوزه ادبیات کهن عامیانه فعال هستند، اختصاص جایزه کتاب نوروز و ساخت انیمیشن و مجموعههای داستانی جذاب با استفاده از عناصر شخصیتی عمو نوروز از پیشنهادات میرکیانی برای شناسایی و ثبت آداب و رسوم نوروز بود.
محمد میرکیانی در پایان با اشاره به مراسم معرفی مدیرعامل جدید کانون پرورش فکری کودکان که روز شنبه 15 اسفند برگزار شد، از ساخت عروسک عمو نوروز طی سال آینده توسط کانون خبر داد.
محمد میرکیانی نویسنده کودک و نوجوان نزدیک به سه دهه است که برای کودکان و نوجوانان مینویسد و آثار منتشر شده او بیش از 60 کتاب برای کودکان و نوجوانان است و مجموع قصههای چاپ شدهاش برای همه گروههای سنی در قالب های داستان کوتاه بلند و رمان، نزدیک به پانصد عنوان میرسد.
میرکیانی برنده کتاب سال نوجوان در 1365 و جشنوارههای دیگر داخلی مانند کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان و از نویسندگان برگزیده بیست سال ادبیات کودکان توسط انجمن نویسندگان کودک و نوجوان است.
ترجمه مجموعه پنج جلدی «قصه ما همین بود» در سال 73 به زبان اردو و در پاکستان منتشر شد. در سال 1990 و 2000 میلادی مرکز بینالمللی مونیخ آلمان کتاب های «پاپر» و «روزی بود و روزی نبود» میرکیانی را از در فهرست کتاب های مناسب خود قرار داد.
«قصه ما مثل شد» مجموعهای پنج جلدی شامل 110 قصه مثل، برای گروه سنی نوجوان که با بهرهگیری از منابع گوناگون ادبی- تاریخی و ادبیات عامیانه، پژوهش و نگارش یافته به عنوان کتاب سال جمهوری اسلامی در سال 1386 انتخاب شد.
یادآور میشود این نویسنده کودک در حال حاضر مشغول بازنویسی مجموعه «قصههای خوب برای بچههای خوب» نوشته زندهیاد آذریزدی است.
