ديپلماسي در نيويورك؛ مهندسي افكار عمومي
| 
|
با گسترش ارتباطات، رسانه هاي جمعي عاملي بر شكل گيري افكار عمومي جهاني بعنوان عنصري نوين در معادلات جهاني به شمار آمدند.حضور رييس جمهور در نيويورك مي تواند ابزاري براي مهندسي افكار عمومي جهاني به شمار آيد. رويكردي كه به ديپلماسي ايران در نيويورك فضايي جديد مي بخشد.
در عصر ارتباطات با گسترش رسانههاي همگاني و شبكهاي شدن جهان و همچنين باسوادتر شدن عامه مردم، نيروي تازهاي با عنوان افكار عمومي پاي به صحنه گذاشته است.
اين نيروي تازه كه تجلي اراده مردم و خواست آنها است، در تمام جهان نقش مهمي در شكلدادن به حوادث و رخدادهاي سياسي، اقتصادي و اجتماعي دارد و كمتر نقش آن ناديده گرفته ميشود. افكار عمومي پديدهاي رواني ـ اجتماعي و خصلتي جمعي است و عبارت از ارزيابي مشترك، روش و نظر مشترك گروهي اجتماعي در مسئلهاي است كه همگان به آن توجه و علاقه دارند و در لحظه معيني، بين عده زيادي از افراد، اقشار، طبقات يا سراسر اجتماع، عموميت نسبي مييابد و عامه مردم آن را ميپذيرند. افكار عمومي به شكل تأييد يا مخالفت با يك عمل، نظر، شخص، واقعه و به صورت خواسته، مطالبه، پيشنهاد و توصيه، تجلي مييابد. براي شكلگيري افكار عمومي ميتوان به نظريات كاشت، برجستهسازي، اعطاي اعتبار اجتماعي رسانه به موضوع، غلبه بر جهل متكثر، برقراري رابطه بين موضوع و منافع شخصي شهروندان، اشاره كرد.
مهمترين شيوهها در خصوص هدايت افكار عمومي عبارتند از، ارائه اطلاعات، انگارهسازي و تأكيد بر اصول و قوانين. رسانه ها از جمله ابزارهاي مهمي هستند كه به افكار عمومي شكل مي دهند.
در هزاره جديد بهره گيري از اين ابزارها بعنوان شاخص تكنولوژي و تحولات جديد بستري آماده جهت گسترش انديشه و فضاي دروني شده خواهد بود. رسانه ها از دو طريق مي توانند برافكار عمومي تاثير بگذارند؛ اطلاعرساني و آگاهيبخشي حول يك موضوع و اعطاي اعتبار اجتماعي رسانه به موضوع. رسانه ها با بهره گيره از ابزار رسانه اي خود مي توانند علاوه بر اطلاع رساني و اگاهي بخشي، فضاي جهاني را بعنوان اعتبار اجتماعي آن نيز همراه سازند.
در اين راستا، به نظر مي رسد براساس چنين فضايي است كه سفر رييس جمهور به نيويورك معنا مي يابد. با حضور احمدي نژاد در نيويورك و سازمان ملل متحد، فرصتي استثنايي جهت بهره گيري از رسانه هايي است كه معمولا در مسير و جهتي تقابلي حركت مي كنند. اهميت مهندسي افكار عمومي هنگامي آشكار مي گردد كه احمدي نژاد در ساعات اوليه حضور خود در نيويورك با شبكه اي بي سي و كريستين امانپور مصاحبه اي انجام دادند.
در مرحله بعدي ديدار با دانشگاهيان و تشكل هاي ضدجنگ از جمله ديدارهاي رسانه اي و گفتماني رييس جمهور كشورمان بود كه مي تواند شاخصي براي فرصت سازي رسانه اي تلقي گردد. آنچه در نيويورك اتفاق مي افتد علاوه بر ديپلماسي رسمي و ديدار با رهبران است؛ چراكه مهندسي افكار عمومي با رسانه هاي غربي مي تواند نمودار اقناع سازي افكار عمومي جهاني را در قبال فعاليت هاي هسته اي، مساله فلسطين و تحركات رژيم صهيونيستي،اصلاح ساختار سازمان ملل متحد و به طور كلي مفهوم صلح همراه با عدالت را بالا برده و نگاه جديدي را از سوي افكار عمومي و دولتمردان كشورهاي جهان نسبت به جمهوري اسلامي ايران بگشايد.
همچنين رييس جمهور در چهارمين روز سفر به نيويورك در جلسه پرسش و پاسخ با سردبيران روزنامه هاي شاخص آمريكايي حاضر شد و به سوالات آنان در مورد ايران و جهان پاسخ گفت. از اين منظر، ديپلماسي رسانه اي و مهندسي افكار عمومي موضوعيت تلاش هايي است كه جمهوري اسلامي ايران در جهت برجسته سازي موضوعات مورد علاقه، چالش هاي پيش روي جهان و نيز ايده ها و نگرش هاي خود نسبت به حل معضلات جهاني دارد. اگر مهندسي افكار عمومي را به نوعي غلبه تكثرگرايي رسانه اي نيز تعريف نماييم، بهره گيري از اين تكثرگرايي در جهت حل مشكلات جهاني و به نوعي برجسته سازي اين مشكلات و ارايه ايده ال هايي جهت مشاركت بيشتر شهروندان ديگر كشورها و به تبع آن دولتمردان خواهد بود.
حركت توامان متكثرسازي رسانه اي و پاسخ به معضلات و مشكلات جهاني، گفتمان مشترك رييس جمهور در نيويورك است. اما آنچه مهندسي افكار عمومي نياز دارد، حركت بيشتر در مسير رسانه هايي است كه خود را وامدار اين تكثرگرايي و برجسته سازي مي دانند. امروزه جهان بايد بازتاب اين دو موضوع بنيادي يعني صلح عدالت را بيشتر لمس كند بنابراين، پردازش آن به سبك اسلامي- ايراني همراه با مفاهيم مشترك بشري تواند افكار عمومي جهاني را بعنوان بستر حمايتي از اين مفاهيم همراه سازد.
در بخش ديگري از مهندسي افكار عمومي، رييس جمهور به بيان موضعي پرداختند كه چالش عمده و سوال اصلي بسياري از انديشمندان و متفكران جهاني است. مديريت جهاني به كدامين سو مي رود؟ آيا نظم فعلي مطلوبيتي براي تمام ملت ها دارد و آيا ساختار فعلي كه شكل گرفته پس از جنگ جهاني دوم است، قادر به حل معضلات و افزايش مطلوبيت ها خواهد بود؟
در اين راستا به نظر مي رسد، حتي خود رسانه هاي جمعي غرب نيز نتوانسته اند به خوبي پاسخ و تبيين مناسبي براي اين سوالات بيابند و افكار عمومي جهاني همچنان به دنبال پاسخي متقن مي گردند. چراكه دهه اول هزاره كه به دهه صلح نامگذاري شده بود، متأسفانه سرشار از جنگ، تبعيض و بيعدالتي بود، زيرا در اين دهه چند دولت معدود خود را مدير انحصاري دنيا تلقي كردند و به ديگران فرصت مشاركت ندادند، در حالي كه اگر همه دولتها و ملتها براي مديريت جهاني فرصت برابر برخوردار بودند جايي براي جنگ و تبعيض باقي نميماند. براين اساس، مديريت جهاني و مشاركت همگاني رمز رفع مشكلات، رسيدن به پيشرفت و برپايي صلح و عدالت است.
افكار عمومي همراه با موضع جمهوري اسلامي ايران به اين نكته مشترك توجه دارد كه موضوع دوگانگي در رفتارها و خلق استانداردهاي دوگانه تا چه حد توانسته مطلوبيت براي شهروندان و دولت هايشان فراهم كند و در چنين فضايي چگونه اعتماد شكل مي گيرد. احمدي نژاد با اشاره به فضاي بي اعتمادي ميان قدرت ها و بسياري از كشورها، دليل آنرا وضع استانداردهاي دوگانه مي دانند. در حالي كه رژيم صهيونيستي داراي تسليحات كشتار جمعي است، قدرت هاي بزرگ اجازه بهره برداري جمهوري اسلامي ايران از انرژي هسته اي در چارچوب مقررات آژانس بين المللي انرژي اتمي نمي دهند.
از اينرو به نظر مي رسد در چنين فضايي امنيت مفهومي عام نبوده و صلح در چارچوب عدالت قرار نخواهد گرفت. بنابراين افكار عمومي و رسانه هاي جمعي يكي از ابزارهايي است كه در مهندسي افكار عمومي جهاني نقش عمده اي ايفا مي كند و حضور پرقدرت جمهوري اسلامي ايران در جغرافياي رسانه اي مي تواند فضاي مثبتي را در جمع افكار عمومي جهاني براي ايران به همراه داشته باشد. همچنين رسانه هاي جمعي نيز بايستي به فرايندها و رويكردهاي جديد توجه كرده و افكار عمومي را به نظرات متكثري رهنمون سازند كه انتخاب كنندگان آن همان افكار عمومي خواهند بود.
