پنجشنبه ۳ اسفند ۱۳۹۶ - 22 Feb 2018
۰

آیا تثبیت قیمت‌ها در دوران هویدا واقعیت داشت؟

شنبه ۲۱ بهمن ۱۳۹۶ ساعت ۰۹:۳۷
تمام شواهد تاریخی، گویای آن است که از شکوفایی اقتصادی دهه ۴۰ که با معماری عالیخانی و نه هویدا یا شاه شکل گرفت، در پایان دولت هویدا، جز ویرانه‌ای باقی نمانده بود.
آیا تثبیت قیمت‌ها در دوران هویدا واقعیت داشت؟
به گزارش خدمت؛ دنیای اقتصاد نوشت: نقل شده است که پس از برکناری هویدا از سمت نخست‌وزیری در سال ۱۳۵۶ و واگذاری ریاست دولت به جمشید آموزگار، یکی از مقامات بانک مرکزی نزد نخست‌وزیر جدید می‌رود و از یک خطای فاحش در سیاست ارزی دولت هویدا پرده‌ برمی‌دارد.

وی به جمشید آموزگار هشدار می‌دهد که این خطا، یعنی «تثبیت نرخ اسمی دلار در توفان تورمی نیمه اول دهه پنجاه» جز با افزایش نرخ دلار از هفت تومان به ۱۱ تومان، قابل جبران نخواهد بود.

نخست‌وزیر جدید، استدلالات این مقام بانک مرکزی را می‌پذیرد؛ اما از وی می‌خواهد که این مساله را در حضور شاه مطرح کند. پاسخ شاه ظاهرا شبیه همان افسانه‌ای بود که از هویدا در خصوص عدم تغییر قیمت کبریت یا خودکار بیک در ۱۳ سال دوره نخست‌وزیری وی نقل شده است. شاه به نخست‌وزیر اقتصاددان تشر می‌زند که هویدا ۱۳ سال نرخ دلار را در هفت تومان تثبیت کرد و حالا شما یک‌شبه می‌خواهید دلار را بیش از ۵۰ درصد گران کنید!؟

افسانه عدم تغییر قیمت‌ها در دوره هویدا، به اشکال مختلفی بین مردم و سیاسیون مطرح است و به‌دلیل کثرت تکرار، لباس واقعیت به آن پوشانده شده است؛ اما واقعیت غیر از این است.

آمار‌های رسمی نشان می‌دهند که اگر چه میانگین نرخ تورم در دهه ۴۰ زیر ۲ درصد بود، اما این نرخ در پی برکناری عالیخانی، معمار اقتصادی دهه ۴۰ از وزارت اقتصاد، با سرعتی جهشی صعودی و دورقمی می‌شود. این جهش در حدی بود که هویدا پست نخست‌وزیری را در سال ۱۳۵۶، با تورم بیش از ۲۵ درصد که از زمان جنگ جهانی دوم بی‌سابقه بود، تحویل داد.

آمار رسمی بانک مرکزی گویای آن است که شاخص قیمت‌ها در نیمه اول دهه پنجاه، ۲/۲ برابر و شاخص قیمت مسکن، سه‌و‌نیم برابر شد. تثبیت نرخ ارز با اهرم دلارهای نفتی در این توفان تورمی، باعث سیل واردات، ورشکستگی تولید، ارزان شدن بی‌سابقه مهاجرت به خارج، فرار سرمایه و در مجموع ورشکستگی اقتصادی شد.

تمام شواهد تاریخی، گویای آن است که از شکوفایی اقتصادی دهه ۴۰ که با معماری عالیخانی و نه هویدا یا شاه شکل گرفت، در پایان دولت هویدا، جز ویرانه‌ای باقی نمانده بود. این ویرانی اقتصادی، اگر چه در دلارباران نفتی دهه پنجاه و سیل واردات، از چشم مردم پوشیده ماند، اما بیماری هلندی ناشی از جشن دلارهای نفتی، نهال نوپای تولید در اقتصاد ایران را خشکاند و انبوهی از ورشکستگی را به ارمغان آورد. این پرده آخر از بحران مشروعیت شاه بود. کسی که در حوزه سیاسی و اجتماعی با بحران‌ مشروعیت درگیر بود، در سایه جهالت و لجاجت اقتصادی، آخرین سنگر خود را نیز از دست داد و رفتنی شد.

هویدا هم پایان یافت؛ اما افسانه غیر واقعی از ثبات اقتصادی دوره نخست‌وزیری وی هرگز پایان نیافت. اکثر سیاستمداران آرزو دارند که از دوره آن‌ها، چونان دوره افسانه‌ای هویدا یاد شود؛ گویی همه آن‌ها دارای یک هویدای درون هستند که آن‌ها را چونان خود هویدا، از درک واقعیت‌های اقتصادی عاجز می‌کند.
کد مطلب: 86159
نام شما

آدرس ايميل شما

دلایل كم شدن ناگهانی شير مادر
9 دلیل حساس شدن دندان‌‌ها
سواحل فنلاند، پذیرای خانم‌های گردشگر خواهد بود + تصاویر