شنبه ۱ مهر ۱۳۹۶ - 23 Sep 2017
۰
رئیس دبیرخانه شورای ملی سالمندان ایران:

ایرانی با 25 درصد سالمند در پیش است

يکشنبه ۳ ارديبهشت ۱۳۹۶ ساعت ۱۷:۱۲
رئیس دبیرخانه شورای ملی سالمندان ایران می گوید: پنجره جمعیت جوان ایران در حال بسته شدن است، روند تولد ایران سالمند شروع است. ورود به این دوره جدید نیازمند، برنامه های اجرایی گسترده برای تامین مالی سالمندان، مراقبت های جسمی و روانی از آنان است، اقدامات با هزینه های سنگین که گر چه دیرهنگام اما شروع شده است.
ایرانی با 25 درصد سالمند در پیش است
به گزارش خدمت؛ فرید براتی سده، رئیس دبیرخانه شورای ملی سالمندان ایران در گفت و گویی از برنامه های جدید دولت برای رسیدگی به نیازهای سالمندان خبر می دهد و می افزاید: هنوز سالمند در ایران حرمت دارد،کمتر از نیم درصد سالمندان اکنون خارج از خانواده و در خانه های سالمندان زندگی می کنند اما در آینده نه چندان دور یعنی 30 سال آینده با ایرانی مواجه می شویم که یک چهارم جمعیت آن سالمند است و اگر از هم اکنون خودمان را برای آن دوران آماده نکنیم، مشکلات بسیار بزرگی را شاهد خواهیم بود.
او میگوید: برای رسیدگی به نیازهای سالمندان باید از هم اکنون افرادی را به عنوان مراقبان سالمندان در کشور تربیت کنیم و سازمان بهزیستی باید به آنها برای ارائه خدمات مناسب به سالمندان مجوز بدهد، دولت نیز باید با کمک صندوق های مختلف هزینه های مالی زندگی سالمندان را تامین کند.

با هم این گفت و گو را می خوانیم:
روند سالمندی در ایران چگونه است؟
سالمندی جمعیت پدیدهای جهانی است. طبق برآوردهای سازمان ملل در حال حاضر 901 میلیون نفر از جمعیت جهان سالمند هستند و این روند همچنان رو به گسترش و توسعه است. همچنین مشخص شده است که بیش از 90 درصد از سالمندان جهان در کشورهای در حال توسعه هستند. پیش بینی می شود که تا سال 2020 جمعیت سالمندان جهان به حدود دومیلیارد نفر برسد و باز هم 90 درصد از این جمعیت در کشورهای در حال توسعه از جمله ایران خواهند بود.

ولی ایران هنوز کشوری جوان محسوب می شود.
کشور ما هم اکنون در پنجره جمعیت است یعنی هنوز هم جمعیت جوان ما به مراتب بیش از جمعیت سالمند است ولی ما باید از الان برای سالهای آینده برنامه ریزی داشته باشیم اما بی شک در سالهای آینده با افزایششدید و زیادی از نظر جمعیت سالمندی روبه رو خواهیم بود.

چه میزان از جمعیت ایران اکنون سالمند است؟
طبق آخرین آمارها در حال حاضر، بین 8 تا 9.1 درصد از جمعیت ایران سالمند (افراد بالای 60 سال) است و به نظر می رسد جمعیت سالمندان ما در سال 1400 تا 1405 به حدود 11 درصد کل جمعیت برسد و در سال 1430 تا 1440 این جمعیت به یکباره به 25 درصد افزایش می یابد.

در واقع با توجه به هرم جمعیتی، نمودار بزرگ جمعیت جوان سالهای دهه 60 در آن سالها به سن سالمندی می رسد.
بله، وقتی نمودار سالمندان را بررسی می کنیم، مشابه آنچه سالهای گذشته در مورد جوانان با آن رو به رو بودیم، پیش رو داریم. به این معنا که همان طور که ناگهان با جمعیت بالای جوان در کشور مواجه شدیم و دغدغه تحصیل، شغل، ازدواج و ... را برای آنها داشتیم. پیش بینی می شود، همین مسئله را در مورد جمعیت سالمند نیز داشته باشیم بنابراین باید از هم اکنون پیش بینی ها و نیازهای مربوط به این دوران بررسی شود و برای آن برنامه ریزی های دقیق و کارآمد صورت گیرد تا بتوانیم در مسیر رشد و توسعه کشور قرار گیریم.

زیرا وقتی این افراد به زمان سالمندی میرسند، به هر حال یکسری دارایی ها و سرمایه هایی دارند که این سرمایه می تواند در خدمت تولید کشور باشد منتهی اگر ما پیش بینی ها و فرصت برنامه ریزی را از دست بدهیم و برای ظرفیت ها و تجارب این افراد از هم اکنون برنامه ریزی نداشته باشیم، این جمعیت نه تنها سودی برای کشور نخواهند داشت بلکه می توانند کشور را با چالش های جدی مواجه کنند.

چه برنامه ای باید داشته باشیم؟
این برنامه ریزی باید در جهت رفع نیازهای جمعیت سالمند و اجرای برنامه های بلند مدت و استراتژیک برای تأمین نیازهای متنوع دوران سالمندی اعم از جسمی، رفاهی، سلامت، درآمدی، اجتماعی، روانشناختی و ... باشد. بخشی از این نیازها ایجاب می کند که از هم اکنون دست به کار شده، برای آنها طبق برنامه ریزی های دقیق پیش بینی های لازم را بیاندیشیم به عنوان مثال ما می دانیم که به دلایل متعدد از جمله بالاتر بودن سن امید به زندگی در زنان، در آینده جمعیت زنان سالمند ما بیش از مردان سالمند است لذا باید برنامه ریزیهای ما در این جهت صورت گیرد.

همچنین شواهد نشان می دهد که تمایل فرزندان به زندگی جدا از والدین در مفهومی تحت عنوان خانه های مجردی در کشور ما مدتی است که خودنمایی می کند و این موضوعی است که می تواند در آینده مشکل ساز شود زیرا به «تنهایی» سالمندان دامن می زند و از آنجا که زنان بیش از مردان عمر می کنند می توان به این نتیجه رسید که در آینده با پدیده ای تحت عنوان« زنان سالمند تنها» مواجه خواهیم بود که باید با پیش بینی های دقیق ضمن پیشگیری از آن نسبت به آن توجه داشت و برنامه ریزی کرد.

پدیده زنان سالمند تهران اکنون شروع شده است؟
متاسفانه در حال حاضر تقریبا در برخی استان مظاهر این پدیده زنان سالمند تنها را می بینیم به عنوان مثال برخی استان های محروم، نسبت زنان سالمند تنها، بیش از مردان سالمند تنها است و این امر در حال ازدیاد است و این مسئله برنامه ریزیها و پیش بینی های خود را می طلبد.

این سالمندان چه نیازهایی دارند؟
باید برای مراقبت طولانی مدت سالمندان برنامه ریزی های جدی صورت گیرد. به عبارتی باید خانواده ها را تشویق کنیم و با اعمال یکسری سیاست های تشویقی نظیر پرداخت کمک مالی، فرزندان را ترغیب به نگهداری سالمند در منزل کنیم. یا اینکه برویم خدماتی را در خانواده به سالمند تنها ارائه کنیم. برای این منظور می توانیم «مراقبانی» را تربیت کنیم که در آینده بتوانند با اخذ مجوز برای این منظور نیازهای مورد احتیاج سالمندان را برآورده کنند یا مثلا ممکن است سالمند به خدمات روانشناسی نیاز داشته باشد که می توان با تربیت نیروهای متخصص در این زمینه از هم اکنون برای رویارویی با این پدیده آماده شد.

بحث دیگر بحث محیط تواناسازی سالمند است. محیط از این نظر مهم است که می تواند مشارکت سالمندان را تسهیل کند و متناسب سازی وسایل حمل و نقل عمومی یکی از مباحث مربوط به توانا سازی سالمندان است.

یک بخش مهم از محیط تواناساز این است که نگرش های موجود در محیط بتواند این را بپذیرد که سالمند هم عضو فعالی از جامعه است و می تواند در خدمت اجتماع باشد. به عبارتی فکر نکنیم که دیگر سالمند عمرش را کرده و وظیفه اش را انجام داده است و حالا باید در گوشه بنشیند تا مرگ به سراغش بیاید.لذا محیط تواناساز بخش مهمی از سالمندی فعال است که باید برای دستیابی به آن همگان مشارکت کنیم

چه برنامه ای وجود دارد که در آینده سالمندانی پویا و با نشاط داشته باشیم؟
یک بحث مهم توانمندی سالمندان است که در این بخش آموزش نقش حائز اهمیتی دارد که از آن جمله می توان به این موارد اشاره کرد: آموزش به سالمندان در خصوص مسائل مختلف از جمله سلامت، آموزش نسل ها نسبت به تکریم سالمندان، آموزش فرزندان برای نگهداری از سالمند و از همه مهمتر آموزش به جامعه برای جلوگیری از بروز سالمند آزاری.

سالمندان با بیماری های خاصی اعم از امراض عضلانی و استخوانی، قلبی و عروقی، دیابت و فشارخون در کنار بیماری های شناختی نظیر آلزایمر مواجه هستند که باید از هم اکنون برای پیشگیری و خدمات درمانی به آنان برنامه ریزی شود.

در جلسه اخیر شورای عالی سالمندان ذیل شورای عالی رفاه مصوبات خوبی در این زمینه داشتیم که از آن جمله می توان به برنامه های مربوط به اوقات فراغت سالمندان، تسری کارت منزلت شهرداری تهران به سایر استان های کشور، متناسب سازی وسایل حمل و نقل عمومی و فعال شدن شبکه ای تحت عنوان «بنیادهای فرزانگان» اشاره کرد.

بنیادهای فرزانگان چه کاری انجام می دهند؟
هدف از راه اندازی بنیادهای فرزانگان، مشارکت سالمندان در امور مربوط به خودشان است. در حال حاضر در 13 استان کشور، 14 بنیاد داریم که قرار شده است، امسال چهار بنیاد دیگر را تا پایان سال فعال کنیم و پیش بینی کرده ایم تا اواسط یا پایان سال آینده در تمام استان ها، بنیاد فرزانگان داشته باشیم.

اعضای بنیاد فرزانگان در حقیقت خود سالمندان هستند، در واقع یک عده سالمند دور هم جمع می شوند، از بهزیستی مجوز میگیرند و ما نیز کمکشان می کنیم و کارشان را تسهیل می کنیم تا بتوانند برای حضور فعال در عرصه های مختلف اجتماعی برنامه ریزی های مختلف داشته باشند.

در واقع در این بنیادها خود سالمندان برای خودشان برنامه ریزی می کنند و از دستگاههای اجرای برای عملی شدن این برنامه ها کمک می گیرند و مطالبه گری می کنند؟

در این بنیادها علاوه بر مشاوره به جوانان، بحث های مربوط به سالمندان را خود سالمندان در استان های خودشان از دستگاه های مربوطه پیگیری می کنند و حقیقت مطالبه گر حقوق سالمندان هستند و علاوه بر این می توانند برنامه ریزی های مربوط به سفرهای تفریحی، سیاحتی و زیارتی را در این بنیادها داشته باشند و همچنین امکان ارائه خدمات آموزشی به سالمندان نیز در این بنیادها فراهم است.

منظورتان از سالمندآزاری چه بود؟
در بحث سالمند آزاری نیز بحث ها و بررسی هایی در شورای عالی سالمندان شده است، مثلا فشارهایی که برخی جوانان به والدین شان وارد می کنند که از آنها پول بگیرند یا آنها را رها می کنند. قرار شد در این ارتباط نیز برنامه ریزی های ویژه ای داشته باشیم و از آنجا که این بحث یکسری ابعاد حقوقی نیز دارد، قرار شده با دادگستری هماهنگ باشیم و نسبت به طراحی برای کنترل آن برنامه ریزی کنیم.

برای بحث ورزش سالمندان نیز در حال رایزنی و مذاکره با ارگان های مختلف از جمله وزارت ورزش و تعاون و نهادهای ذی ربط هستیم تا بتوانیم امکان دسترسی سالمندان به محیط ورزشی را در تمام استان ها فراهم کنیم.

یکسری برنامه های حمایتی از سالمندان نیز پیش بینی شده است به عنوان مثال به دنبال این هستیم که بتوانیم برای سالمندان حداقل بخشی از هزینه های زندگی را تأمین کنیم. مثلا در دو استان محروم شامل ایلامو سیستان و بلوچستان طرحی را به صورت پایلوت در دستور کار داریم که هزینه های اولیه درمانی بیماران که به رغم داشتن بیمه مجبورند از جیبشان پرداخت کنند را متقبل شویم.
همچنین در نظر است طرح تردد رایگان سالمندان، در قالب بخشی از تکریم منزلت در استان مازندران اجرایی شود تا سالمندان بتوانند از خدمات حمل و نقل به صورت رایگان بهره مند شوند. اینها از جمله فعالیت هایی است که در حال برنامه ریزی برای آنها هستیم. امسال این طرح ها را به صورت پایلوت در برخی استانها اجرایی می کنیم و امید است که در صورت موفقیت در سال آینده آنها را به صورتسراسری عملیاتی کنیم.

شاید یکی از مهمترین دغدغه ها و خواسته های سالمندان، برخورداری از درآمد و مستمری مکفی است، آیا در این مورد هم قرار است، اقدامی انجام شود؟
متاسفانه مستمری که درحال حاضر سالمندان دریافت می کنند، بسیار کم است و بی شک به سختی کفاف زندگی آنها را می دهد و باید نسبت به آن توجه ویژه شود ولی باید قبول کرد که این امر نیازمند برنامه ریزی درازمدت است تا بیش از این شرمنده این عزیزان نشویم.

البته این کار حتما برای دولت بار مالی قابل توجهی دارد.
بله، دقیقا، این امر بار مالی زیادی دارد ولی به هر حال باید همانند بسیاری از کشورهایی که در این زمینه با پیش بینی صندوق های حمایتی سالمندان تجارب موفقی داشته اند ما نیز وارد عمل شویم و این بحثی است که خارج از بحث این دولت و آن دولت باید به صورت جدی مد نظر قرار گرفته و در دستور کار باشد.

برای رسیدگی به امور سالمندان دیر نشده است؟
نباید این موضوع را نیز فراموش کرد که فقط در دو سال اخیر است که بحث سالمندان به صورت بسیار جدی به میان مردم، سیاستگذاران و مسئولان آمده است. البته که دیر است و غفلت داشته ایم اما به هر حال زمان می برد تا این امر جا بیفتد. الان تقریبا نهضت توجه به سالمندان ایجاد شده است و در سطح دستگاه ها و مسئولان به چشم می آید، به گونه ای که در سیاست های ابلاغی مقام معظم رهبری برای خانواده نیز به بحث سالمندی اشاره می شود و رئیس جمهوری در این خصوص پیام میدهد. البته که در مورد پدیده سالمندی غفلت بوده است. غفلت درازمدتی هم صورت گرفته است و متاسفانه همواره این تصور غلط بوده است که سالمندان عده ای هستند که در خانواده ها هستند و دیگر نیازی به برنامه ریزی خاص برای آنها نیست اما الان دیگر لازماست برنامه ریزی کنیم و با قانون و ضابطه برای برخورد با این مسئله جلو برویم تا در آینده شاهد ثمرات آن باشیم و ایجاد بحث امنیت درآمدی برای سالمندان یکی از نیازهای اساسی در این حوزه است.

آیا سالمندان هنوز در خانواده ها حرمت دارند،اگر نه، علت آن چیست؟
خوشبختانه هنوز سالمند در خانواده های ایرانی جایگاه دارد. ما در حال حاضر بالاترین رقمی که از سالمندان موجود در مراکز سالمندی داریم، حدود 18 هزار نفر است که این به نسبت جمعیت هفت میلیونی سالمند در ایران درصد بسیار ناچیزی و در حدود 34 صدم درصد یعنی کمتر از نیم درصد است. به عبارتی هنوز بسیاری از سالمندان ما به رغم بسیاری از نیازها و مشکلات در کانون خانواده ها نگهداری می شوند و هنوز این فرهنگ پسندیده در جامعه ما وجود دارد.

منتهی در بخشی از خانواده ها به هر دلیل اعم از تغییر نگرش ها، تاثیر رسانه ها و فضای مجازی، پیروی از فرهنگ غرب و امثالهم این تصور وجود دارد که نگهداری سالمند در سرای سالمندان و تقبل هزینه های بسیار در این راستا به نوعی مد است. اینها بحث های اجتماعی کلان است که متاسفانه در حال شکل گیری است و ما باید تلاش کنیم این فرهنگ را به سمت حفظ فرهنگ قدیمی خودمان سوق دهیم. به گونه ای که خدمت به پدر و مادر برای فرزندان افتخار باشد و سپردن سالمند به خانه سالمندان به نوعی ننگ و عار محسوب شود و فرد حتی از فکر کردن به این موضوع نیز احساس بدی داشته باشد.
کد مطلب: 68429
نام شما

آدرس ايميل شما

فرانسه: ایران جزو قدرت‌های صاحب‌نفوذ در سوریه است
قاتل آتنا به دار مجازات آویخته شد
به چه کسانی درون‌گرا می‌گویند؟